Metoda Brunstrom

Signe Brunstrom, amerykańska fizjoterapeutka szwedzkiego pochodzenia, prowadziła obserwacje pacjentów z porażeniem połowicznym. Opisała wykorzystanie w usprawnianiu wielu odruchów oraz synergii spastycznych.

Brunstrom zaobserwowała u pacjentów z porażeniem połowicznym występowanie odruchów zgięciowego i wyprostnego z błędnika, odruchów tonicznych szyjnych: asymetrycznego i symetrycznego, zgięciowego i wyprostnego, oraz odruchu lędźwiowego. Opisała występowanie masowych odruchów stereotypowych dotyczących kończyn górnych i dolnych, tzw. synergii zgięciowych i wyprostnych. Są to ruchy prymitywne i automatyczne, które występują jako nierozłączna całość, skoordynowana na poziomie rdzenia kręgowego.

W kończynie górnej przeważa synergia zgięciowa, w kończynie dolnej wyprostna (u pacjentów z porażeniem połowicznym).

Synergie zaobserwowane przez Brunstrom zostały tylko w niewielkim stopniu uzupełnione przez jej następców na podstawie obserwacji porażeń spastycznych również innych niż porażenie połowicze.

Według nowszych publikacji synergia zgięciowa stopy łączy się z jej odwróceniem, wyprostna z nawróceniem. Synergia zgięciowa kończyny górnej obejmuje również zgięcie nadgarstka z odchyleniem w kierunku promieniowym, synergia wyprostna zaś wyprost nadgarstka z odchyleniem dłoni w kierunku łokciowym. Zależnie od rodzaju porażenia palce rąk mogą pozostawać w zgięciu lub wyproście.

Ogólna synergia zgięciowa obejmuje synergie zgięciowe wszystkich kończyn, tułowia oraz głowy. Ogólna synergia wyprostna zaś synergie wyprostne wszystkich kończyn, tułowia i głowy.

Brunstrom uzasadnia, że hamowanie synergii patologicznych powinno postępować od najsilniejszego składnika do słabszych i od części proksymalnych do dystalnych. W praktyce usprawniania pacjentów z porażeniem połowicznym poleca wyrabiać najpierw odruchy patologiczne z ułatwieniem, następnie bez ułatwienia, dalej w ruchach dowolnych wyodrębniać elementy synergii i łączyć je z synergiami przeciwnymi, przeplatać ruchami naprzemiennymi oraz ćwiczeniami kontrlateralnymi z oporem.

Po raz pierwszy w metodzie Brunstrom zwraca się uwagę na zależność występowania pewnych przymusowych pozycji kończyn od pozycji ciała. Pozycja leżenia na plecach jest w przypadkach porażenia połowicznego spastycznego pozycją terapeutyczną, gdyż wyzwala ogólną synergie wyprostną, a pośrednio hamuje niekorzystna pozycję zgięciową kończyny górnej, która w leżeniu np. na brzuchu staje się bardzo silna. Pozycja siedząca jest z punktu widzenia spastycznej kończyny górnej obojętna, wobec czego jest pożądaną pozycją do stosowania ćwiczeń.

Taki sposób rozumowania zapoczątkowany przez Brunstrom rozwinie się jeszcze w innych metodach.