Istota metody Vojty

Metoda Vojty polega na stymulowaniu odruchowej lokomocji, czyli formowaniu prawidłowego wzorca ruchu, na skutek wyzwolenia wzorców motoryki ruchowej. Odtworzenie tych wzorców w ośrodkach ruchowych mózgu przyczynia się do wyeliminowania patologicznych wzorców ruchowych. W metodzie wykorzystuje się dwa globalne wzorce lokomocji. Jeden z nich przypomina znane w rozwoju filogenetycznym pełzanie. Nazwano je pełzaniem odruchowym. Kolejny wzorzec motoryczny znany w rozwoju postawy pionowej człowieka nazywano obrotem odruchowym.

Na wyzwalane wzorce odruchowej lokomocji składają się trzy podstawowe elementy składowe. Należą do nich automatyczne sterowanie położeniem ciała, wzajemnymi zależnościami poszczególnych części ciała względem siebie, a także mechanizmy podporowo-wyprostne i izotoniczny skurcz mięśni.

Metoda Vojty w działaniach usprawniających polega na neurofizjologicznej stymulacji ośrodkowego układu nerwowego. Uzyskuje się to przez stymulację tzw. stref wyzwalania, położonych na kończynach i tułowiu w punktach motorycznych. Stymulując te punkty, prowokuje się reakcję odruchowego pełzania lub obrotu. Pozwala to na aktywizację prawidłowych wzorców ruchowych, które występują w ontogenetycznym procesie rozwojowym. Techniki stosowane w przedstawionej metodzie umożliwiają dziecku z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego poprawny sposób wykonywania ruchu i przez to również wyrównywanie zaburzonego napięcia mięśni.

Jednocześnie stosując opór, oddziałuje się na mięśnie tułowia, a przede wszystkim na długie i krótkie mięśnie kręgosłupowe. Mięśnie te wpływają na poprawne ustawienie się poszczególnych kręgów względem siebie, pozwalając przywrócić wyprost, symetrię tułowia i poprawne ustawienie głowy. Stymulacja ma charakter globalny, polegający na odruchowym włączeniu się poszczególnych mięśni do wyzwolenia prawidłowego, zgodnego z fizjologicznymi wzorcami ruchu. Podczas stymulacji z jednoczesnym stosowaniem oporu ustala się miejsca podporu na kończynach, wokół których kurczą się mięśnie. Skurcze te dotyczą zarówno grupy mięśni prostowników, jak i zginaczy, a także przywodzicieli i odwodzicieli. Dochodzi do zmiany napięcia izotonicznego na izometryczny bez widocznego ruchu pewnych odcinków ciała. Napięcia mięśni działających wyrównują się i grupa mięśni o większym napięciu uzyskuje napięcie prawidłowe.

Przez miejscowe oddziaływanie stymulacji występują aktywne skurcze włókien mięśniowych. Poprawia się również przepływ krwi przez pracujące mięśnie, co prowadzi do rozluźnienia włókien, które wskazują nadmierne napięcie.